Miejska Biblioteka Publiczna Łódź-Bałuty, jako samodzielna jednostka administracyjna, swoją działalność rozpoczęła 1 kwietnia 1963 roku na mocy Uchwały nr 7/55/63 Prezydium Rady Narodowej m. Łodzi z dnia 5 marca 1963 r. w oparciu o art. 68 ustawy z dnia 25 stycznia 1958 r. o radach narodowych i art. 10 Dekretu o bibliotekach i opiece nad zbiorami bibliotecznymi z dnia 17 kwietnia 1946 r., w czasie tzw. decentralizacji bibliotek, pod nazwą Dzielnicowa Biblioteka Publiczna Łódź-Bałuty, z siedzibą przy ul. Boya - Żeleńskiego 15.

Dzielnicowa Biblioteka Publiczna Łódź-Bałuty przejęła w momencie decentralizacji 14 bibliotek: 9 bibliotek dla dorosłych i 5 bibliotek dla młodzieży.

Rok 1973 stał się rokiem przełomowym, ponieważ Biblioteka otrzymała nowy, duży lokal na swoją działalność w nowo powstającym osiedlu mieszkaniowym Teofilów C. Zmiana lokalizacji spowodowała rozszerzenie sieci bibliotek bałuckich. W tym roku przybyły również dwie nowe biblioteki i nastąpiła poprawa  w zakresie rozmieszczenia i sytuacji lokalowej placówek. W pawilonie przy Boya - Żeleńskiego 15 otwarta została nowa placówka 25 Rejonowa Biblioteka Publiczna dla Dorosłych.

Na koniec 1973 roku sieć bałucka stanowiła 26 bibliotek, w tym 14 dla czytelnika dorosłego i 12 dla dzieci i młodzieży. 

2 czerwca 1975 r. w  trakcie trwającego w Łodzi X Ogólnopolskiego Festiwalu Poezji  Dzielnicowa  Biblioteka Publiczna otrzymała imię  poety  Stanisława Czernika. Została odsłonięta tablica pamiątkowa. Wśród zgromadzonych uczestników festiwalu i gości była także rodzina poety.

   W połowie roku 1989 zmienił się ustrój w Polsce, konstytucja i nazwa państwa na Rzeczpospolita Polska. W obliczu  zaistniałych przeobrażeń  zmienił się status bibliotek publicznych z państwowych na samorządowe, z wyjątkiem bibliotek wojewódzkich. 

  Uchwałą Nr XLVII/976/2000 Rady Miejskiej w Łodzi z dnia 11 października 2000 r. nadano Bibliotece nowy statut i zmieniono jej nazwę na Miejska Biblioteka Publiczna Łódź-Bałuty im. Stanisława Czernika. Zmiany dotyczyły nie tylko nazwy, ale i funkcji. Biblioteka stała się samorządową instytucją kultury  i pełni funkcję biblioteki powiatowej na obszarze swojego działania.

W Miejskiej  Bibliotece Publicznej Łódź - Bałuty proces komputeryzacji rozpoczął się z początkiem grudnia 1992 roku i stanowił najlepszy dowód przemian po transformacji ustrojowo - gospodarczej.

Do zmiany wizerunku bibliotek w lokalnym środowisku poza nowoczesnym sprzętem przyczynili się również bibliotekarze. To właśnie oni szybko przełamali bariery psychologiczne, by móc tworzyć bazy i umiejętnie je wykorzystywać jako instrument warsztatu informacyjnego.

 Aktualnie wszystkie biblioteki w dzielnicy Bałuty posiadają automatyczne katalogi własnych zbiorów. 

W dzielnicy Bałuty  na koniec 2009 roku  działalność kontynuwało 20 filii, jeden oddział i dwa punkty biblioteczne.